على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2610

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يكسان است ) . يق : بعير قاصب و ناقة قاصب . قاصب ( q seb ) ا . ع . نىنواز . و ناى زن . و شترگشن . و تندر با بانگ . قاصد ( q sed ) ا . ع . نزديك . قاصد ( q sed ) افا . ع . طلب‌كننده . و آهنگ‌كننده . قاصد ( q sed ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مسافر . و پيك و بريد و رسول . و پيغامبر و نامه‌بر . و قصدكننده و كسى كه داراى قصد و آهنگى باشد . و قاصد چرخ : ماه و آفتاب . قاصدة ( q sedat ) ص . ع . بيننا و بين الماء ليلة قاصدة : ما بين ما و آب شبى نرم و آسان سير بىرنج و مشقت فاصله است . قاصدى ( q sedi ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بقاصد . و شغل و عمل قاصد . قاصر ( q ser ) ص . ع . ماء قاصر : آب سرد . و آب دور دست از گياه . و آبى كه شتران در گرد آن چرا كنند . قاصر ( q ser ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كوتاهىكننده و تقصيركننده و تقصير دارنده و قصير و كوتاه و نارسا . و عقل قاصر : عقل نارسا . و بيان قاصر : كلامى كه قابل شرح و تفسير نباشد . و قاصر اليد : كوتاهدست و ناتوان و سست . و خرد و كوچك . قاصرات ( q ser t ) ع . ج . قاصرة . قاصرة ( q serat ) ص . ع . امراة قاصرة الطرف : زنى كه بجز روى شوهر خود به روى ديگرى چشم باز نكند . قوله تعالى : فِيهِنَّ قاصِراتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ . قاصعاء ( q se'a ' ) ا . ع . سوراخ كلاكموش كه بدان درون خانه درآيد . ج : قواصع . قاصف ( q sef ) ص . ع . رعد قاصف : تندر سخت غرنده . و ريح قاصف : باد سخت شكننده . ج : قواصف . قاصل ( q sel ) ص . ع . سيف قاصل : شمشير بران . قاصم ( q sem ) ا فا . ع . درهم شكننده . قاصى ( q si ) ص . ع . دور شونده . ج : اقصاء . قاصية ( q siyat ) ا . ع . كرانه و ناحيه . يق : كنت منه قاصية . قاصية ( q siyat ) ص . ع . ارض قاصية : زمين دور . و نعجة قاصية : گوسپند كلانسال . قاضب ( q zeb ) ص . ع . سيف قاضب : شمشير بران . ج : قواضب و قضب ( qozb ) . قاضى ( q zi ) افا . ع . حكم‌كننده و قضاوت‌كنندهء ميان دو خصم . ج : قضاة . قاضى ( q zi ) ص . ع . سم قاض : زهر كشنده . قاضى ( q zi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرهنگدار و كسى كه حكم مىكند و قضاوت مىكند در ميان مدعى و مدعى عليه . و قاضى چرخ : ستارهء مشترى . و قاضى الحاجات : خداوند عالم جل شأنه . و قاضى شهر : مفتى شهر . و قاضى عسكر : مفتى عسكر و كسى كه در ميان سپاه قضاوت . مىكند . و قاضى فلك : ستارهء مشترى . و قاضى القضاة : رئيس قاضيها و مفتيها . قاضية ( q ziyat ) ا . ع . مؤنث قاضى : زن حكم‌كننده و قضاوت‌كننده . و نيز قاضية : مرگ . و شترانى كه بدانها ديه و خون بها و صدقه و زكات جايز باشد . قاط ( q tt ) ص . ع . نرخ گران . يق : وردنا ارضا قاطا : وارد شديم در زمينى كه گران بود نرخهاى آن . قاطب ( q teb ) ص . ع . كسى كه آميخته مىكند شراب را . و نيز مرد ترشروى چين‌ابرو . قاطب ( q teb ) ا . ع . شير بيشه . قاطبة ( q tebat ) ا . ع . همه و همگى . يق : جاء القوم قاطبة اى جميعا . قاطبة ( q tebatan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - همه و همگى و جملگى . قاطبه ( q tebe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همه و تمام و جميع و عموم . قاطر ( q ter ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - استر و بغل و پسراك . قاطر ( q ter ) ا . ع . خون سياوشان . و شترى كه بول وى چكان باشد . و هر شلم چكان . قاطرچى ( q ter - ci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پاسبان و خدمتگار استر و بغال . قاطط ( q tet ) ص . ع . نرخ گران . يق : وردنا ارضا قاططا : در آمديم در زمينى كه نرخهاى گران داشت . قاطع ( q te ' ) ا . ع . مقطع و آلت قطع . و كارد . و گازى كه بدان جامه و چرم و جز آن برند . و شكلى كه بدان قطع كرده شود . قاطع ( q te ' ) ص . ع . لبن قاطع : شير ترش زبان‌گز . و قاطع الطريق : راه زن . ج : قطاع الطريق . و فاطع الرحم : كسى كه خويشى را ببرد و پيوند برادرى را گسسته كند . قاطع ( q te ' ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - برنده و قطع‌كننده . و تيز و بران . و ترك كننده . و جداكننده . و برطرف‌كننده و دفع‌كننده . قاطن ( q ten ) ص . ع . خادم و خدمتگار . و اقامت‌كننده و باشنده و متوطن . ج : قطان ( qott n ) و قطين و قاطنة . و ج ج : قطن ( qoton ) . و قاطن الدنيا : باشندهء در اين عالم . و مردم .